BURUN KANAMALARI (EPİSTAKSİS)

Prof.Dr.Selçuk ONART

Burun Carotis Communis’in  dalı olan

1. A. Carotis  İnterna ve

2. A. Carotis  Externa’nın dallarından beslenir.

 

1) A.Carotis İnterna’nın dalı

a) A.Ophtalmica

b) A.Ethmoidalis anterior’un dalı ile burun içi ve önünü

c) A.Ethmoidalis posterior’un dalı ile de burun içi ve arkasını besler

 

2) A. Carotis Externa’nın dalları                         

a) A.Facialis, A.Maxillaris Externa’nın dalıdır ve  A.angularis ile burun sırtı ve vestibulumu kanlandırır.

b) A.Maxillaris İnternanın dalı  A.Sphenopalatina en önemli damarlarıdır.

        

Aynı adlı venler ile V. jugularis Profunda ve V.Jugularis İnternaya dökülür.

Yalnız: V.angularis, V.ophtalmika ile birleşerek kavernöz sinüse dökülerek,  kavernöz sinüs trombozuna sebep olur .

                                                        

         (Üst dudak yaraları ve burun bölgesi infeksiyonlarında  cavernöz sinüs trombozu yapabilir)

        

Burun kanamaları ikiye ayrılır:

I) Lokal sebeplerle

II) Genel sebeplerle (Semptomatik)

 

  

I) Lokal sebepler:

%95 Little sahasında görülür.

1- Spontan:

1) Septumun ön kıkırdak kısmında bir anastomoz sahası (little sahası,

Kieselbach sahası) vardır. Efor, sıcak, hipertansiyon gibi hallerde spontan rüptürler olur. Tekrarlayıcıdırlar.

2) Bir kırık hattı, burun damarlarından geçebilir. Daha sık olarak  künt bir travmaya bağlıda olur. Cerrahi müdahalelerde de damarlar açılabilir.

3) Habis tümörler erozyona uğrayarak önemli, önemsiz kanamalar yapar. Hemangiomlar, septumun kanayan nevüsü kolay ve bol kanarlar.

 

2- Travmatik (Cerrahi tedavi edilirler)

3- Tümöral

 

Tedavi:

Spontan kanamalar: Refleks yolları (Alına, enseye, göze buz koymak) kanamayı durdurmak için A.carotisi sıkıştırmak  veya boyna pozisyon vermek (Hastanın kanı aspire etmemesi için baş öne eğilir). Büyük kanamalarda hasta hastaneye sevk edilirken hasta bir yanına dönük alttaki bacağı kıvrık, üstteki bacağı uzatılmış, göğsünün altındaki kolu göğüsünün altına çekilmiş, üstte kalan kolu öne ileri uzatılmış olarak hastahaneye sevk edilir.

H202’lu pamuklar burun içine yerleştirilir. En iyisi vazokonstriktör ilaçlar tatbik edilmesi ve  tamponmandır. (yağlı gaz), koterizasyon (elektrokoter veya AgN03 solüsyonu %5-10, AgN03 incisi, Triklor asetik asit, chromic acid) uygulamalarıdır.

 

ŞEKİL 8: Epistaksis ve AgN03 ile koterizasyon (Little Sahası)

        

Burun tamponlanması: 

-Önce anestezi ve vazokonstrüktör uygulanır. (Ephedrin %0. + Panthocaine %0.)

-Panthocaine: Topikal anesteziktir. Yalnız mukozal anestezide  kullanılır. %0. - %0. oranlarında kullanılır.  İ.V., İ.M., Subkutan kullanılmaz. Solunum ve Dolaşım bozukluğu ile Kardiak arreste sebep olur. Bu ciddi özelliği nedeni ile uyarı için, içine metilen mavisi damlatılarak, mavi renkle renklendirilip, şişelerde saklanır.

-Hasta iyice sümkürtülür. Burnu temizlendikten sonra, burun içine topikal anestezi uygulanır .

 

1)Anterior tampon: Önce daima ön tampon yapılır. Pomatlanmış uzun gaz şeritler burun önünden başlayarak önden arkaya ve aşağıdan yukarı doğru yerleştirilir. (Akordeon körüğü gibi). İyi konmuş bir anterior tamponla durdurulamayan veya   kanama  bölgesine ulaşılamayan durumlarda (Deviasyon, polip v.s.) anterior ve posterior tampon beraber konulmalıdır.

        

2)Posterior tampon: Yukarıda sayılan endikasyonlar varsa önce posterior tampon, Nazofarenkse yerleştirilir. Sonra sağ ve sol burun deliklerinden birer nelaton sondası sokulur ve orofarenksten çıkan uçları, hastanın ağzından dışarı çekilir. Hazırlanan özel boyda    (ceviz büyüklüğünde-Bellok) adı verilen vazelinle yağlanmış, yağlı yuvarlak tamponun iplikleri,  nelaton sondasının ağızdan çıkan serbest uçlarına bağlanır. Nelaton sondalarının burundan çıkan serbest uçları,  burun önünden çekilir, el parmakları ile de ağızdan çıkan nelaton sondasının uçlarına bağladığımız yuvarlak bellek tampon nazofarenkse itilir ve yerleştirilir. Sağ ve sol burun deliklerinden çıkan iplerin uçları burun kolumellasına, burun bölmesini kesmemesi için , konan gazın üzerine düğümle tespit edilir. Ağız içinde kalan diğer iki uzun iplik, flasterle yanağa   tespit edilir.

 

-Burun tamponları 48 saat tutulur. Sonra çok özel bir sebep yoksa çıkarılır .Uzun süre yerinde bırakılan burun tamponları  kokar ve infeksiyona sebep olur. (Tüber katar, tonsillit, rinit, otit, v.s)

-Her iki burun deliği mutlaka beraber tampon edilir. (Septumu eğmemesi, lukse etmemesi için)

- Yağlı gazlar kullanılır veya sık sık Huil gomenole yağlı damlalar veya yağlı pomatlarla yağlanılır.

- Sonra tıbbi tedavi (sebebe göre) eklenir.

- Mutlaka sedasyon sağlanır.

- Antibiotikler (sulfonamidler)

        -Sistemik

        -Lokal (tampona sürülür.)

- Koagülanlar, Ca++, Vit C

-Durmazsa: Transfüzyonlar ve ligatür (A.Carotis Externa ligasyonu uygulanabilir).

 

II) Genel Sebepler

1) İnfeksiyon hastalıkları:

- Kızıl

- Kızamık

- Difteri

- Tifo da görülür. A.Sphenopalatina   tarafından damarlanan septum ön-alt bölgesi (Little sahası) kanamalarıdır.

 

Tedavi: Oksijenli gaz tamponlar. Pantocaine ve Ephedrine tatbiki.

        

2)      -Hipertansiyon

         -Kalp hatalıkları (mitral hast. yetmezlik),

         -Böbrek hastalıkları (Bright grubu),

         -Karaciğer hastalıkları (Siroz): Bilhassa hipertansiyonda bol ve devamlı spontan durmayan kanamalar olur.

         -Ekseriya gece parasempatik tonus artar, sempatik etki (vasokonstrüksiyon) kalkmasıyla olur.

Tedavi: Hastalığın teşhisi ve tedavisi iledir.

 

3) Kan hastalıkları:

         -Trombostopeni (esansiyel, sekonder lösemi, agranülositoz),

         -Hemofili vs. de semptomatikdir.

         -Yaygın mukoza kapiller kanamalarıdır.

 

Tedavi: Tamponlama ve uzun süre tutmak gerekir. Zira çıkarılınca, yaptığı tahriş ülseri yeniden kanar. Fibrin-gel (spongel, surgicel) gibi hemostatikler kullanılabilir. Taze ve konserve kan transfüzyonları yapılır.

        

4) Osler-Weber-Rendu hastalığı: Herediter kapiller telanjiektaziler ağız, burun, trakea mukozalarından kanamalar yapar.

 

5) Gebellik, menstruel

 

Bu site en iyi 1024x768 piksel çözünürlük, IE 5+ tarayıcı ve yüksek renkte izlenir

Tasarım Dr.Oğuz BASUT ©2003